Dünya Sağlık Örgütü
Avrupa Sağlıklı Şehirler Ağı
“Sağlıklı Şehir Projesi Nedir?”
- Şehirde yaşayan ve çalışan insanların fiziki,psikolojik ve çevresel refahlarını geliştirmeyi amaçlayan uzun dönemli bir kalkınma projesidir.
- Sağlıklı Şehirler Projesi bir şehrin ne olduğu ve sağlıklı şehrin ne olması gerektiğinden yola çıkar.
- Yaklaşıma göre “şehir”; yaşayan, nefes alan, büyüyen, sürekli değişen bir iç dinamiğe sahip karmaşık bir organizmaya benzetilebilir.
- Sağlıklı şehir çevresini geliştirebilen ve kaynaklarını genişletebilen bir şehirdir.
- Sağlıklı şehir kavramı bir sonuç değil, aynı zamanda bir yöntemdir.
- Sağlıklı şehir sadece belirli bir sağlık düzeyine ulaşmış şehir değil, sağlık bilincine sahip ve onu geliştirmek için çaba harcayan şehirdir. Nitekim herhangi bir şehir varolan sağlık statüsüne bakılmaksızın sağlıklı şehir olabilir; gerekli olan başarmak için bir yapı ve işleyişe sahip olmak ve sağlık için kesin karar almaktır.
“WHO (DSÖ) Sağlıklı Şehirler Projesinde Yer Almanın Yararları”
- Halk sağlığı konularında bilincin artması ve ilgili uluslararası hareketlerin bir parçası olmak,
- Milenyum 21 ilkeleri ve uygulamaları içindeki "Herkes İçin Sağlık" hedefinde yerel çalışma olarak yer almak,
- İçinde etkin uygulamaların geliştirileceği uluslararası bir ortam oluşturmak,
- Ortaklık projeleri için Avrupa fonu gibi ekstra kaynaklar için uygun güç sağlamak,
- Bursa'da yapılacak örnek çalışma ile Türkiye'deki diğer kentlere örnek olmak,
- Türkiye'deki Sağlıklı Şehir Ortaklığı çalışmalarını geliştirmek,
- Sağlık sorunları üzerine diğer üye şehirlerle bilgi ve uygulama deneyimi paylaşmak için bir ağ oluşturmak,
- Sağlık ve sağlıktaki hakça olmayan dağılımın sosyal etkileri ile ilgili araştırma ve geliştirmelere ulaşılabilmek,
- Kentte bütün tarafların, kent için katılımcı ve demokratik çalışma kültürünü geliştirmelerini sağlamaktır.
“Sağlıklı Şehirler Ağı”
Şehir sağlığı, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölgesi için giderek artan önemde ve ilginç bir faaliyet alanıdır. Birçok çalışma ve rapor, yoksulluk, şiddet, sosyal dışlanma, kirlilik, standardın altında olan barınma, orta ve genç yaştaki insanların karşılanamayan ihtiyaçları, evsiz insanlar ve göçmenler, sağlıksız yerleşim planlaması, katılımcı çalışmaların eksikliği ve eşitsizlik ile sürdürülebilir gelişme konusuna ciddi şekilde eğilme ihtiyacı şeklinde sıralanabilecek sağlık alanında büyüyen tehditleri vurgulamaktadır. Avrupa Bölgesi’nde Sağlıklı Şehirler Projesi, bu tür problemlere bütüncül bir yaklaşımın değerini göstermektedir. Bu, açık bir politik taahhüdü, kurumsal değişim ve sektörler arası ortaklığı, sağlık ve yaşam koşullarının tüm açılarını hedefleyen yenilikçi faaliyetleri, Avrupa ve ötesindeki şehirler arasında yoğun bağlantıları içeren bir süreç aracılığıyla, yerel düzeyde herkes için sağlık temalı politika ve programları geliştirmek için etkili ve popüler bir mekanizmadır.
DSÖ Avrupa Bölgesindeki otuzdan fazla ülkeden 1000’in üzerinde şehir ve kent, sağlıklı şehir sıfatını almıştır. Bunlar; ulusal, bölgesel, metropoliten ve tematik sağlıklı şehirler ağlarının yanı sıra, daha ileri aşamadaki sağlıklı şehirler için DSÖ Sağlıklı Şehirler Ağı ile de bağlantılıdır. Bu ağlara katılan şehirler, korunmasız grupların ihtiyaçlarına, yaşam stillerine, çevresel sağlığa hitap eden sektörler arası işbirliği, toplumsal gelişim inisiyatifleri ve programlarını baz alan, şehir sağlık profilleri ve şehir sağlık planları ve stratejilerini ve Gündem 21’i içeren geniş bir program ve ürün aralığını geliştirmekte ve uygulamaktadırlar.
DSÖ Sağlıklı Şehirler Ağı, sorumluluk ve yeniliği geliştirmek için anahtar bir yapılanmayı temsil etmekte ve değerli bir uzmanlığın, meşruluğun ve devam eden öğrenmenin bir kaynağıdır. Ulusal ağlar ve uluslararası-ulusal düzeyde çok sayıda bulunan tematik/konu bazlı networkler, tüm konvansiyonel politik, profesyonel, bölgesel ve sektörel sınırların ötesine geçen dinamik işbirliği ve yenilik ağı içinde gelişmektedir.
Sağlıklı Şehirler Ağı Arka Planı
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Sağlıklı Şehirler Projesi, Avrupa ölçeğinde sağlığı karar vericilerin gündeminde ön sıralara yerleştirmeyi, ve 21.yy’da ve Yerel Gündem 21’de herkes için Sağlık stratejisinin prensipleri ve hedefleri doğrultusunda sağlık ve sürdürülebilir kalkınma için kapsamlı yerel stratejiler geliştirmeyi amaçlayan uzun dönemli bir uluslararası gelişim inisiyatifidir. Eninde sonunda Sağlıklı Şehirler yaklaşımı, şehirde yaşayan ve çalışan insanların fiziksel, zihinsel, sosyal ve çevresel gönençlerini arttırmaya çabalamaktadır.
Projenin 3. Aşaması tamamlanmış ve 4. Aşaması(2003-2007) devam etmektedir. Her beş yıllık dönem, kendini bu işe çok iyi adamış proje şehirlerinin networkleri tarafından uygulanan spesifik hedef ve sonuçlara odaklanmıştır. Bu şehirler, resmi bir başvuru sürecini takip ederek DSÖ Sağlıklı Şehirler Ağı’na DSÖ tarafından atanmışlardır. Her beş yılda, her aşamanın başlangıcında yeni bir network kurulmuş ve eskisi lağvedilmiştir.
1. Aşama (1987-1992), DSÖ proje şehirleri ağı içerisinde 35 şehri kapsamıştır. Farklılık temsilcileri değiştirme görevi üstlenecek yeni yapılar yaratmak ve şehir içerisinde sağlık için çalışmanın yeni yollarıyla tanışmak konusunda olmuştur.
2. Aşama (1993-1997), daha önce 1. Aşamada herhangi bir ağa katılmamış 13 şehir de dahil olmak üzere, ağ içerisinde bulunan 39 şehri kapsamıştır. Bu aşama, sağlıklı toplum politikası ve kapsamlı şehir sağlık planlaması konusunda güçlü bir vurguyla beraber daha fazla faaliyete yönelikti. Haziran 2000’deki Atina Konferansı 2.Aşamanın bitip 3.Aşamanın başladığını gösterdi.
3. Aşama (1998-2002) hali hazırda başvuran şehirlerle beraber networkte yaklaşık 50 şehre hitap etmektedir. Sağlık gelişimi için bütünleşmiş planlamaya odakla üzerinde oydaşmaya varılan hedefler, eşitlik, sürdürülebilir kalkınma ve sosyal gelişme olmuştur. Şehirlerden izleme ve değerlendirme yaklaşımlarında sistematik olmaları beklenmektedir.
Geçen yılların ardından Sağlıklı Şehirler, geniş ve dayanıklı bir uzmanlık yapısı kurmuştur. DSÖ ile katılımcı şehirler ve ulusal ağlar, sektörler arası işbirliği, toplumsal gelişim inisiyatifini baz alan ve korunmasız grupların ihtiyaçları, hayat tarzları ve çevresel sağlıklarına hitap eden geniş bir program ve ürün aralığı geliştirmiş ve uygulamışlardır.
4. Aşama 2003 – 2008 yılları arasını kapsamaktadır.
4. Faz'ın Ana Temalari:
1. Sağlıklı Etki Değerlendirmesi
4. Fiziksel Aktivite ve Aktif Yaşam
Üye Şehirler bu konularda çalışmalar yapmak, projeler üretmek ve deneyimlerini paylaşmaktan sorumludurlar.
Uluslararası Sağlıklı Şehirler Ağına üye olabilmek için DSÖ’ nün ortaya koyduğu şartları yerine getirmek gerekmektedir.
Bu Şartlar:
- Politik Taahhüt
- Sağlıklı Şehir Proje Ofisi
- Şehir Sağlık Profili
- Sağlıklı Şehir Göstergeleri
- Şehir Sağlık Gelişim Planı
POLİTİK TAAHHÜT
Öncelikle Belediye Başkanının Uluslararası Sağlıklı Şehirler ağına katılmak istediğini belirten mektubunun Dünya Sağlık Örgütüne gönderilmesi gerekmektedir.
- Uluslararası Sağlıklı Şehirler ağına üye olunacağını, yıllık aidatların ödeneceğini, bu projeyi yürütmek amacıyla proje ofisinin kurulması ve proje koordinatörü atanacağını taahhüt eden Belediye Meclis Kararı alınması gerekmektedir.
- Şehirde sağlıkla ilgili karar vericilerin taahhütlerinin alınması gerekmektedir. Bu karar vericiler kentin niteliğine göre:
- Valilik
- İl sağlık Müdürlüğü
- İl Çevre Müdürlüğü
- Üniversite
- İlçe Belediyeler
- Yerel Gündem 21
- Diğer Sivil Toplum Kuruluşları olabilir.
- Valilik
ŞEHİR SAĞLIK PROFİLİ NEDİR?
Bir şehrin sağlık profili şehirde yaşayanların sağlığının ve sağlıklarını etkileyen faktörlerin niceliksel ve niteliksel açıklamasıdır. Sorunları tanımlar gelişim için öneriler ve faaliyetleri teşvik eder. Şehirde yaşayanların sağlığı ile ilgili doğru, güncel, tarafsız ve bağımsız bilginin sağlanması amaçlanır.
Hedefler
Bir şehir sağlık profili;
- Şehirle ilgili sağlık bilgilerini özetlemeli,
- Şehirdeki sağlık konularını tanımlamalı,
- Şehirdeki sağlığı etkileyen konuları tanımlamalı,
- Sağlığın geliştirilmesi için önerilen faaliyet alanlarını tanımlamalı,
- Sağlıkla ilgili olarak elde edilecek hedefleri belirlemeli,
- Sağlığı etkileyen konular hakkında halka, politikacılara, profesyonellere ve karar vericilere kolayca anlaşılabilir şekilde bilgi vermeli
- Yerel toplumun şehirdeki sağlıkla ilgili konularda görüşlerini içermelidir.
Bir şehrin sağlık profiline ilişkin bir tarif yoktur. Her şehir kendi profilini yapısına uygun olarak kendi oluşturacaktır. Tüm profiller nüfusa ilişkin temel bilgiler ve hayati istatistikleri içermelidir.
İçeriğe alınması düşünebilecek diğer alanlar:
- Sağlık Durumu
- Yaşam Biçimleri
- Yaşam Koşulları
- Sosyo-ekonomik Koşullar
- Fiziksel Çevre
- Eşitsizlikler
- Fiziksel ve sosyal altyapı
- Halk sağlığı hizmetleri ve politikaları
Sağlıklı Şehir Göstergeleri sağlığın ve sağlığı etkileyen faktörlerin ölçütleridir. Bunlar şehirler arasındaki karşılaştırmalar için bir temel oluşturabilir.
ŞEHİR SAĞLIK GELİŞİM PLANI NEDİR?
- Şehir Sağlık gelişim planı sağlık gelişimi için anahtardır.
- Şehir Sağlığı planının üretilmesi bir şehrin sağlık vizyonunu ve bunun elde edilmesi için şehrin amaçladığı adımları ortaya koyar.
- Şehir Sağlık Gelişim Planı, Dünya Sağlık Örgütünün Herkes İçin Sağlık stratejisini yerel duruma adapte eder.
- Planın en önemli iki özelliği kapsamlı ve sektörler arası olmasıdır.
- Tüm sağlık faaliyetlerini ve sağlıkla ilgili faaliyetleri entegre eder ve tüm sektörler arasında bağlantı kurar.
- Plan sektörler arası işbirliği ve toplum katılımı yoluyla üretilir.
Dünya Sağlık Örgütü Sağlıklı Şehirler Projesi internet sitesi için tıklayınız...